تاریخچه فرش ماشینی

تاریخچه فرش ماشینی

قدیمی ترین فرش ماشینی ایران، مربوط به شهرستان کاشان است . حدود سال های ۱۳۵۰ در شهر کاشان اولین آن تولید شد،که می توان گفت اولین مورد تولید شده به روش ماشینی در خاورمیانه بود.کاشان به علت این که قلب تپنده صنعت نساجی، کشور محسوب می شد دارای کارخانه های ریسندگی و بافندگی زیادی بود و به نوعی در صنعت نساجی حرف اول را در ایران می زد.

این موضوع مقدماتی را برای بافت اولین فرش ماشینی ایران در خود شهرستان کاشان فراهم ساخت. اولین دستگاهی که وظیفه داشت برای اولین بار قالی ماشینی تولید کند دستگاه فرانسوی به نام ژاکارد بود که توسط شخصی فرانسوی به نام ماری ژاکارد بافته شده است .ویژگی اولین قالی ماشینی ایران این بود که سبک ، دارای پرز کوتاه، بافته شده از الیاف مصنوعی و کیفیت متوسط بافته شده بود.

این موضوع باعث شد تا تمدن و صنعت به قالیبافی نفوذ کند و بافت آن را به روش نوین انجام دهد. دیگر ویژگی اولین فرش ماشینی کاشان این بود که با سرعت بالا تولید شد. همانطور که می دانید برای بافت قالی دستبافت زمان زیادی صرف می شود و ممکن است حدود یک ماه و یا بیشتر نیز طول بکشد. این موضوع کمی طول کشید تا برای مردم جا بیافتد به همین دلیل نیازمند زمان بود تا به تولید انبوه برسد.

در همین هنگام تاجران از بلژیک فرش های ماشینی وارد کردند که دارای کیفیت مناسب بود . این موضوع باعث شد تا خرید برای مردم جا بیفتد . مزیتی که نسبت به قالی دستبافت، داشت این بود که هم با سرعت بالا تولید می شد و هم اینکه دارای قیمت ارزانتری بود چون در کارخانه ها با الیاف مصنوعی تولید می شد و به تولید انبوه نیز می رسید. سرمایه گذاری بیشتر روی این صنعت باعث شد کاشان به عنوان قطب تولید قالی ماشینی جهان و یا بهتر بگوییم؛ پایتخت فرش ماشینی جهان، نام بگیرد .

کارگران کارخانه ریسندگی

تاریخچه فرش کاشان

کاشان، از جمله شهرهای کویری ایران است.که در جنوب دریاچه قم و کویر نمک آن واقع شده است. کویری بودن این شهرها را می توان از بادگیرها، اندرونی ها، آب انبار ها، دالان های سرپوشیده و حیاط های پایین تر از سطح زمین متوجه شد.

درباره نحوه ساخته شدن این شهر اطلاعات دقیقی در دست نیست، اما توصیف آن در سفرنامه ی جهانگردانی که به ایران پا گذاشته اند، موجود است.بر اساس متون تاریخی و گفته های جهانگردان، کاشان در گذشته در عرصه تولید و بافت پارچه‌های گرانبها شهرت داشته است.

انواع پارچه، منسوجات گلابتون، انواع مخمل، انواع اطلس دوزی ها و … از جمله بافته های هنرمندان کاشانی بوده اند که تحت عنوان پارچه های هرمزی به کشورهای مختلف جهان صادر می شدند.

اولین کارخانه فرش ماشینی در ایران:


اگرچه هم پیش از انقلاب و هم پس از آن، به دلیل حمایت از فرش دستباف، با صدور مجوز برای فرش های ماشینی مخالفت می شد اما پس از پایان جنگ و اوایل دهه ۱۳۷۰ این صنعت شتاب بیشتری گرفت، به گونه ای که در کمتر از چند سال، صدها واحد تولیدی کوچک و بزرگ در کشور احداث گردید و از نیمه این دهه صادرات
فرش ماشینی آغاز شد.

کاشان نه تنها در حوزه فرش دستباف، بلکه در عرصه فرش ماشینی، نیز حرف های زیادی برای گفتن دارد. در واقع ساخت اولین کارخانه فرش ماشینی در سال ۱۳۵۱ شمسی نه تنها نقطه عطف دیگری در تاریخچه فرش کاشان، بلکه نقطه تحولی برای فرش ایرانی است.

اما آنچه که به تاریخچه فرش ماشینی کاشان، ارتباط دارد این است که بالغ بر ۸۰ درصد واحدهای تولیدی فرش ماشینی کشور با برخورداری از بالاترین سطح فناوری ماشین آلات فرش بافی، در کاشان و حوالی آن مانند آران و بیدگل مستقر بوده و به نوعی قطب تولید فرش ماشینی ایران با نام هایی معتبر و باسابقه در این منطقه واقع شده است.

از همین رو فرش ماشینی کاشان نه تنها در ایران بلکه در جهان دارای اعتبار است.امروز فرش های با تراکم و شانه بالا مانند فرش ماشینی ۱۲۰۰ شانه و فرش ماشینی ۱۵۰۰ شانه در کارخانجات فرش کاشان تولید می شوند که از ظرافت و ریزبافتی چشم نوازی برخوردار بوده و شباهت زیادی به فرش ماشینی دارند.

نخستین کارخانه تولید فرش در جهان

شهرهای تولیدکننده فرش ماشینی

کارخانجات فرش ماشینی در اکثر شهرهای کشور وجود دارد ولی بسته به امکانات در برخی شهرهای کشور از کثرت بیشتری برخوردار است که می‌توان کاشان را به عنوان پایتخت فرش ماشینی ایران نامید چرا که در این شهر بیش از ۷۰۰ واحد فعال در امر تولید فرش ماشینی فعال است.

همچنین این شهر دومین تولیدکننده بزرگ فرش ماشینی در ایران و علاوه بر کاشان، تولید فرش ماشینی در شهرهای آران و بیدگل ، مشهد، دلیجان، یزد، اصفهان و تهران، ماکو نیز چشمگیر است.

مواد اولیه و تکنیک فرش بافی

تکنیک و اصول اساسی فرش بافی در مقایسه با گذشته کمی تغییر کرده است. فرش بافی در هر منطقه ای با یک روش خاص بافته می شود. در اصل ، تفاوت تکنیک های فرش بافی به دلیل تفاوت نوع گره ها است.

هرچقدر تعداد گره ها بیشتر باشد، کیفیت فرش بهتر است. انواع گره های فرش بافی عبارت هستند از گره های ترکی ، گره های فارسی ، گره های تقلبی و گره های هنری، رایج ترین موادی که برای بافتن فرش های شرقی به کار می رود پشم گوسفند و بز ، پنبه یا ابریشم است. کیفیت پشم به عوامل مختلفی از جمله نژاد و رژیم غذایی حیوان، آب و هوای محلی و فصل پشم چینی بستگی دارد.

پشم و پنبه در ابتدا به وسیله دست به نخ تبدیل می شد. با گذشت زمان ، دوک ریسندگی و چرخ ریسندگی اختراع شد و فرآیند ساخت نخ را راحت تر کرد.حداقل تا یک قرن پیش ، نخ های ساخته شده با کمک مواد طبیعی مثل پوست گردو ، پوست انار ، زعفران ، توت سیاه یا سماق رنگ می شدند. فرش با استفاده از دستگاه بافندگی عمودی یا افقی بافته می شود.

دستگاه بافندگی عمودی از چوب یا فلز ساخته می شود و بیشتر برای بافت فرش های کلاسیک شهری به کار می رود. دستگاه بافندگی افقی ساختار ساده تری دارد و معمولا توسط عشایر استفاده می شود.

تولید فرش ماشینی، در ایران تقریبا ۴۰ سال پیش شروع شد. فرش های ماشینی اولیه کیفیت خوبی نداشتند.در حال حاضر، پیشرفت فناوری و دستگاه های بافندگی باعث بهبود کیفیت فرش های ماشینی شده است. هدف از کاربرد ماشین آلات برای بافت ، تولید فرش های مشابه فرش های دستباف با هزینه کمتر بود.

دستگاه های اولیه باف فرش برای اولین بار در آمریکا ساخته شدند و با کمک نیروی بخار کار می کردند.پیشرفت فناوری و ماشین آلات در طی ۲۰۰ سال گذشته صنعت تولید فرش ماشینی را به یکی از مهم ترین صنایع جهان تبدیل کرده است.

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

به کمک نیاز داری؟ با ما در تماس باشید!
شروع گفتگو
سلام! برای چت در WhatsApp روی یکی از اعضای زیر کلیک کنید